39. Ocenianie odległości
Transkrypcja OCR — wersja beta. Tekst zachowuje pisownię wydania z 1946 roku. Jeżeli zauważysz błąd rozpoznania, użyj odsyłacza „Edytuj stronę” na dole.
a) Odmierz przestrzeń 100 m (na szosie masz ją między dwoma kamieniami drogowymi) i każ całemu zastępowi przemierzyć ją krokami podwójnymi, tj. licząc przy każdym stąpnięciu lewą nogą. Po zrobieniu 66,5 takich kroków podwójnych powinien zastęp stanąć u mety. Lecz jedni do niej nie dojdą, inni może ją miną — pierwsi robili za małe, drudzy za duże kroki. Teraz zastęp idzie z powrotem, a jeżeli będzie potrzeba, to potem jeszcze po raz trzeci i czwarty, aż każdy harcerz, robiąc 133 kroki, przejdzie dokładnie 100 m. W ten sposób każdy odczuje napięcie mięśni, potrzebne do zrobienia kroku równego 75 cm, a potem, mierząc krokami jakąkolwiek przestrzeń, będzie się starał zawsze odczuć ten sam stopień napięcia, czyli będzie wykonywał normalne kroki po 75 cm.
Rys. 27.
Teraz każ stanąć 4 harcerzom w jednej linii w odległości 100, 200, 300 i 400 m, a więc jednemu za drugim. Z resztą zastępu stań w przedłużeniu tej linii, lecz nieco z boku. Zastęp obserwuje stojących i stara się przede wszystkim utrwalić sobie w oku odległość 100 m jako podstawową miarę do oceniania większych odległości.
Zwróć potem uwagę harcerzy na to, że przedmiot w miarę oddalenia wydaje się mniejszy i że stopniowo zacierają się szczegóły obrazu, a nadto na to, że odległości między stojącymi pozornie się zmniejszają w miarę oddalenia. Te okoliczności bierze się zawsze w rachubę przy szacowaniu większej odległości.
Z kolei rozstaw harcerzy w tych samych odległościach 100, 200, 300 i 400 m, lecz w różnych kierunkach, a na jednakim tle. Podczas rozstawiania powinien być zastęp odwrócony od rozstawianych. Na podstawie poprzednio widzianego obrazu ocenia każdy harcerz kolejno oddalenie wszystkich rozstawionych.
Potem podaje się rzeczywiste ich oddalenie, a cały zastęp obserwuje ich dla lepszego niejako utrwalenia w oku tych odległości.
Na tym kończy się pierwsze ćwiczenie. Zawsze należy każde ćwiczenie powtarzać z poprzednio rozstawionymi harcerzami.
b) Dwa zastępy stają naprzeciw siebie w oddaleniu 500 m. Przestrzeń ta jest oznaczona dwoma laskami. Każdy zastęp ma chorągiew sygnalizacyjną. Zastęp białych odwraca się, a czerwoni wysyłają jednego harcerza na odległość 300 m, stoi on zatem w oddaleniu 500—300 m, czyli w oddaleniu 200 m od białych. Chorągiew w górę: Biali odwracają się, a każdy z nich ocenia oddalenie czerwonego, zapisując je na kartce (poprawiać nie wolno). Po upływie 50 sekund wraca czerwony, jego towarzysze odwracają się, a biali wysyłają swego na pewną odległość np. 100 m (500—100=400 m od czerwonych). Na znak chorągiewką oceniają teraz czerwoni jego oddalenie itd. Po umówionej liczbie ocen zastępowy zbiera zapiski, porównuje je z właściwymi oddaleniami (ma je zastęp przeciwny), a potem obaj zastępowi ustalają, który zastęp mniej błędów w ocenie popełnił. Ten wygrywa.
c) Rozstaw harcerzy na tych samych odległościach w różnych kierunkach. Jeden staje na jasnym, drugi na ciemnym tle, jeden na jednostajnej płaszczyźnie, drugi w terenie falistym, częściowo niewidocznym, — jeden leży, drugi klęczy lub stoi (zawsze obydwaj w tym samym oddaleniu). Pozostałym nakaz oceniać oddalenie każdej pary, a przy robionych błędach zwróć uwagę na pozorną różnicę w oddaleniach, a tym samym na niedocenienie lub przesadę w ocenie tej samej odległości, zależnie od warunków, w jakich się obserwowany znajduje. Zwróć
przy tym uwagę na to, że różnie się ocenia w dzień jasny czy pochmurny — w dzień suchy czy wilgotny — gdy słońce świeci z tyłu lub ma się je w twarz itp. (p. odp. podręcznik). Każ potem oceniającym położyć się na ziemi i zwróć uwagę jeszcze na to, iż ten sam przedmiot przy takiej pozycji oceniającego wydaje się bardziej oddalonym.
d) Przy czwartym z kolei ćwiczeniu odbywa się już samodzielna ocena w ramach 100—400 kroków przy uwzględnieniu różnych warunków oceny, przy czym każdy harcerz z osobna, a samodzielnie, wpisuje w odpowiednią kartę (poniżej) ocenę oddalenia wszystkich obiektów kolejno od lewej ręki ku prawej. Zastępowy podaje następnie odległości faktyczne i te wpisuje każdemu w jego kartę, obliczając też procent błędu (p. niżej). W ten sposób każdy przekonuje się o rodzaju popełnionego błędu w ocenianiu.
Z kolei oceniają ci, co poprzednio byli rozstawieni.
O ile idzie o zawody między białymi a czerwonymi, to oba zastępy zbierają się razem, i każdy tak samo oddzielnie i samodzielnie ocenia. Po obliczeniu procentu błędów w kartach łatwo się przekonać, który zastęp lepiej oceniał.
e) Z kolei przystępuje się do oceny odległości nie jak poprzednio w głąb, tylko wszerz terenu, tzn. nie oddalenia jakiegoś przedmiotu od siebie, ale przestrzeni między dwoma przedmiotami w terenie. W tym celu ustaw harcerzy w jednej linii jak w ćwiczeniu pod a), lecz stań z resztą nie w jej przedłużeniu, tylko z boku. Zwróć uwagę na to, że i tu, jak poprzednio, oddalenia między stojącymi wydają się tym mniejsze, im dalej się od nich stoi.
Potem ustaw harcerzy w różnych oddaleniach od siebie (w ramach od 100—400 m) i oceniaj je z różnych punktów.
f) Dopiero gdy harcerze dobrze oceniają odległości do 400 m w różnych warunkach z małym stosunkowo błędem, możesz przystąpić do oceniania do 800 m a stopniowo i coraz większych odległości. Sposób postępowania jak pod a) i d).
Takie większe przestrzenie dzieli się okiem na pół, a nawet na ćwierć, a potem ocenia połowę ewent. ćwiartkę. To ogromnie ułatwia ocenę i strzeże przed zbyt wielkim błędem.
Należy zawsze dążyć do nabycia wprawy w ocenianiu z pozycji leżącej. Pozycja stojąca jest tylko wstępną postawą przy nauce.
Stosunkowo dość prędko nabywa się wprawy w ocenianiu, lecz się ją i prędko traci przy dłuższym zaniedbaniu. Ćwiczenia te należy więc często przerabiać, do czego daje sposobność każdy marsz na wycieczkę; kilku lub kilkunastu naprzód wysłanych zaznacza miejsce, skąd zacznie się ocena i rozstawiając się w różnych odległościach czeka na nadchodzący zastęp. Po ocenie łączy się z nimi maszerujący zastęp, ażeby w innym miejscu innych wysłać naprzód dla podobnego ćwiczenia. Takie postępowanie oszczędza wiele czasu, a sam marsz urozmaica.
Przy takim ćwiczeniu każdy wysłany musi mieć podaną odległość, w jakiej ma stanąć oraz pozycję, jaką ma przybrać (stoi, klęczy, leży), a dalej na jaki sygnał gwizdkiem czy chorągiewką ma zmienić pozycję, a na jaki zmienić odległość i to na jaką itp. Jeżeli tych rzeczy się nie ustali, straci się wiele czasu, a ćwiczenie się nie uda. Po ćwiczeniu należy podawać harcerzom faktyczne odległości.
Podobnie jak osoby ocenia się potem i różne przedmioty terenu, np. odległość kościoła, domu, wozu itp.
Wzór karty oceny odległości
Dział zatytułowany „Wzór karty oceny odległości”Zastęp Nazwisko
| L. | Rodzaj przedmiotu | Postawa oceniającego | Ocena | Rzecz. odległość | % błędu | Uwaga |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Klęczący harcerz itd. | stojąc | 400 m | 500 m | 20 % | Przedmiot trudny do odróżnienia |
| 2 | ||||||
| 3 | ||||||
| 4 | ||||||
| 5 | ||||||
| 6 | ||||||
| 7 | ||||||
| 8 | ||||||
| 9 | ||||||
| 10 |
Tabela dla obliczania % błędu
| Przy rzeczywistej odległości | błąd w ocenie wynoszący w metrach przeciętnie | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 5 | 10 | 20 | 25 | 50 | 75 | 100 | 150 | 200 | 250 | 300 | 350 | 400 | 450 | 500 | |
| przedstawia % błędu przeciętnie | |||||||||||||||
| 50 m | 10 | 20 | 40 | 50 | 100 | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — |
| 100 | 5 | 10 | 20 | 25 | 50 | 75 | 100 | — | — | — | — | — | — | — | — |
| 150 | — | 7 | 13 | 17 | 33 | 50 | 67 | 100 | — | — | — | — | — | — | — |
| 200 | — | 5 | 10 | 13 | 25 | 38 | 50 | 75 | 100 | — | — | — | — | — | — |
| 250 | — | 4 | 8 | 10 | 20 | 30 | 40 | 60 | 80 | 100 | — | — | — | — | — |
| 300 | — | — | — | 8 | 17 | 25 | 33 | 50 | 67 | 83 | 100 | — | — | — | — |
| 350 | — | — | — | 7 | 14 | 21 | 29 | 43 | 57 | 71 | 86 | 100 | — | — | — |
| 400 | — | — | — | 6 | 13 | 19 | 25 | 38 | 50 | 63 | 75 | 88 | 100 | — | — |
| 450 | — | — | — | 6 | 11 | 17 | 22 | 33 | 44 | 56 | 67 | 78 | 89 | 100 | — |
| 500 | — | — | — | 5 | 10 | 15 | 20 | 30 | 40 | 50 | 60 | 70 | 80 | 90 | 100 |
| 550 | — | — | — | — | 9 | 14 | 18 | 27 | 36 | 45 | 55 | 64 | 73 | 82 | 90 |
| 600 | — | — | — | — | 8 | 12 | 17 | 25 | 35 | 42 | 50 | 58 | 67 | 75 | 83 |
| 650 | — | — | — | — | 8 | 12 | 15 | 23 | 31 | 38 | 46 | 54 | 62 | 69 | 77 |
| 700 | — | — | — | — | 8 | 11 | 14 | 21 | 29 | 36 | 43 | 50 | 57 | 64 | 71 |
| 750 | — | — | — | — | 7 | 10 | 13 | 20 | 27 | 33 | 40 | 47 | 53 | 60 | 67 |
| 800 | — | — | — | — | 6 | 9 | 13 | 19 | 25 | 31 | 38 | 44 | 50 | 56 | 63 |
| 850 | — | — | — | — | 6 | 9 | 12 | 18 | 24 | 29 | 35 | 41 | 47 | 53 | 59 |
| 900 | — | — | — | — | 6 | 8 | 11 | 17 | 22 | 28 | 33 | 39 | 44 | 50 | 56 |
| 950 | — | — | — | — | 5 | 8 | 11 | 16 | 21 | 26 | 32 | 37 | 42 | 47 | 53 |
| 1000 | — | — | — | — | 5 | 8 | 10 | 15 | 20 | 25 | 30 | 35 | 40 | 45 | 50 |
Przykład:
Rzeczywista odległość wynosi 750 m.
Harcerz ocenił ją na 1.000 m, a więc błąd wynosi + 250 m.
W tabeli w poziomej rubryce obok cyfry 750 a w pionowej pod cyfrą błędu 250 znajdujemy cyfrę 33 — zatem % błędu wynosi + 33%.
Źródło skanu: Polona / Biblioteka Narodowa, oznaczenie „Domena publiczna”. Zobacz skan — strony PDF 105–111.