8. Tą samą drogą z powrotem
Transkrypcja OCR — wersja beta. Tekst zachowuje pisownię wydania z 1946 roku. Jeżeli zauważysz błąd rozpoznania, użyj odsyłacza „Edytuj stronę” na dole.
Ćwiczenie to odbywa się w nieznanym terenie, a przynajmniej nie wolno używać dróg znanych. Zastęp wie, że po przejściu pewnej przestrzeni, np. kilku kilometrów i po kilkakrotnej zmianie kierunku marszu ma powrócić na miejsce wymarszu dokładnie tą samą drogą, którą przeszedł. Wobec tego każdy harcerz stara się podczas marszu zapamiętać wybitne szczegóły przebywanej drogi, np. charakterystyczny głaz, zaporę leśną, złamane drzewo, komin fabryczny, widziany z pewnego punktu itp., oraz ogląda się często, ażeby je i po przejściu zaobserwować, gdyż przedmioty te inaczej się przedstawiają ze strony przeciwnej. Nawet w lesie można zapamiętać drogę, zwracając uwagę na ukształtowanie terenu, na przebieg wądolów i wzniesień terenu.
W czasie marszu umieszcza zastępowy w różnych punktach, to pod kamieniem, to w dziupli drzewa itp., numerowane kartki z nazwiskami harcerzy. Po przyjściu do celu wysyła się harcerzy z powrotem każdego z osobna w kilkuminutowych odstępach czasu, i każdy musi przynieść do miejsca wymarszu wszystkie swoje kartki na dowód, że marsz odbył tą samą drogą, którą szedł poprzednio.
Za drugim razem ćwiczenie się utrudnia przez to, że powrót utrzymuje się w tajemnicy przed zastępem, zapowiada go się zatem dopiero po przyjściu do celu.
Mniej wyrobionym pozwala się znaczyć drogę w sposób nie bijący w oczy i to tylko gdzieniegdzie, np. na rozstajnych drogach. Może również cały zastęp razem powracać (jeden prowadzi), a w takim razie kartek się nie rozmieszcza.
Źródło skanu: Polona / Biblioteka Narodowa, oznaczenie „Domena publiczna”. Zobacz skan — strony PDF 67–68.