Spirala pracy

Status: transkrypcja OCR — wersja beta. Zachowano pisownię wydania z 1935 roku; poprawiane są wyłącznie oczywiste błędy rozpoznania.

Każda akcja na większą zakrojona skalę jak: obóz zastępu, obóz drużyny, wycieczka, wędrówka, budowa kajaków, przedstawienie, zimowisko i t. p., aby sprawnie dała zamierzony rezultat i stanowiła konstruktywne ogniwo w życiu zastępu czy drużyny, musi przejść pewne etapy. Będą to: plan, organizowanie, podział pracy, wykonanie, uznanie, i inicjatywa.

Jako przykład weźmy pod uwagę obóz zastępu.

Etap pierwszy: plan

Pomysły harcerzy, pragnienie przygód, pęd do przyrody, czy inne względy przejawili się w konkretnej inicjatywie urządzenia obozu zastępu.

Zastęp marzy o obozie.

Inicjatywa ta musi się w rękach zastępowego przeobrazić w plan. W planie tym znachodzą swój wyraz zamiłowania, i indywidualności harcerzy. Zastępowy musi odczuć wyraźnie, czego się po obozie chłopcy spodziewają, zdawać sobie jasno sprawę czego od obozu chce zasadnicze hasło harcerstwa.

Plan przedstawi się teraz wodzowi jasno. Trzeba tylko przewidzieć najogólniejszy rozkład zajęć, termin i miejsce obozu.

Etap drugi: organizowanie

Trzeba teraz umiejętnie przygotować wszystko co jest koniecznym warunkiem powodzenia obozu a wynika z planu: zgromadzić fundusze, uzupełnić inwentarz obozowy, uzupełnić ekwipunek harcerzy, wyjednać zezwolenie rodziców wzgl. urlopy, uzyskać aprobatę drużynowego i władz wyższych, wystarać się o ulgowe przejazdy i t. p. i t. p.

Etap trzeci: podział pracy

Każdy harcerz otrzymuje od zastępowego do wykonywania na obozie jakąś pracę czy zadanie jemu odpowiadające. Obowiązuje oczywiście zasada równomiernego rozłożenia obowiązków na wszystkich harcerzy i pełnej odpowiedzialności za robotę jakiej się harcerz podejmuje.

Etap czwarty: wykonanie

Zastęp rozbija obóz, uprawia harce wszelakie, przewidziane planem, zwija obóz. W etapie tym wódz realizuje swój plan, zastęp realizuje marzenie swoje. Aczkolwiek wódz wykorzystuje do harców każdą zdrową inicjatywę zastępu, inicjatywa ta musi jednak iść w kierunku zasadniczego pomysłu, planu, uświetnienia go, rozwinięcia.

Etap piąty: uznanie

Etap poprzedni był próbą dla wodza i zastępu. Zastępowy robi teraz rachunek sumienia: Czy plan został w zupełności i w należyty sposób zrealizowany? Czego się zastęp po obozie spodziewał, a co zyskał? Czy harcerze są zadowoleni? a zastępowy? Czy były jakieś niedociągnięcia? Jakie? Jaka ich przyczyna? Czem wzbogacił się plan w etapie czwartym?

Etap szósty: inicjatywa

Odpowiedzi na powyższe pytanie, refleksje z przeżyć w czasie harców nasunęły wodzowi i poszczególnym harcerzom pomysł obozu doskonalszego, dowcipniejszych harców, przygód jeszcze większych. Wódz i zastęp obiecuje sobie przy najbliższej sposobności pomysły te wykorzystać. Inicjatywa powstała na tle przeżyć i refleksji zapewnia nas, że następny harc tego rodzaju będzie morowszy. Już teraz zastęp i zastępowy roją plan na przyszłość, plan doskonalszy.

Widzimy zatem (rys. 5), że etapy te tworzą cykl któryby się z pewnością zamknął, gdyby nie to, że inicjatywa oparta na doświadczeniu i przeżyciu dźwiga daną akcję na wyższy poziom, prowadzi do lepszego planu a temsamem na morowsze harce.

Szkic 5. Cykl sześciu etapów planu pracy. Skan: s. 29.

Szkic 6. Spiralny rozwój harców zastępu. Skan: s. 30.

Drogę taką harców danego zastępu przedstawiam mnemotechnicznie na szkicu 6. Przedstawia ona spiralę. Wychodząc od punktu I (plan), przez II (organizowanie), III (podział pracy), IV (wykonanie) V (uznanie), VI (inicjatywa), dochodzimy do punktu I’ (plan wyższego rzędu i tak dalej i dalej.

Szkic 7. Uproszczony przebieg spirali. Skan: s. 30.

W ewolucyjnym rozwoju organizacji jakiejś akcji, w tym przykładzie obozów naszego zastępu, chodzić będzie zastępowemu o to, aby każdy następny cykl etapów był możliwie najkrótszy, aby zatem organizacja była jaknajsprawniejsza.

Są zastępy, które muszą przeżyć np. pięć obozów, aby wreszcie dojść w praktyce do zamierzonego typu obozu, są jednak także i takie, które już na trzecim obozie osiągają wyznaczony cel.

Wiele zależy od wodza i umiejętnego wykorzystania etapów.

Źródło: strony drukowane 27–31; strony PDF 33–37. Rekord w Polonie.