W lesie z kompasem

Treść źródłowa

Gra oznaczona w książce gwiazdką: odpowiedniejsza dla starszych harcerzy.

a) W nieprzejrzystym terenie, a więc np. w środku lasu, wbija się chorągiewkę. Z tego punktu rozchodzą się harcerze pojedynczo lub parami, z busolą w ręku, w różne strony świata, każdy pod innym kątem kierunkowym (p. wyżej). Tak mają iść przez 5—15 minut na przełaj, zachowując ściśle pierwotny

kierunek. Po upływie tego czasu zawracają i idą z powrotem dokładnie w odwrotnym kierunku, a więc do miejsca wymarszu. Zastępowy usuwa tymczasem chorągiewkę, robi w miejscu, w którym

Rys. 13.

ona tkwiła, znak sobie tylko wiadomy, a sam staje w innym miejscu. Po skończeniu marszu następuje sprawdzenie, który harcerz wykazuje najmniejsze odchylenie od nakazanego mu kierunku marszu. Nie będzie błędem, gdy wracający harcerz nie dojdzie do zrobionego znaku (lub go minie), teren bowiem może być spadzisty, powrót zatem pod górę trwać będzie dłużej, błędem natomiast będzie większe odchylenie od kierunku marszu.

Urozmaiceniem i poniekąd rozszerzeniem ćwiczenia będzie dodatek, że w czasie marszu kładzie się kartki z numerami w łatwych do zapamiętania punktach drogi, a podczas powrotu je się zbiera. Można przy tym w jedną stronę iść z busolą w ręku, a wracać li tylko orientując się obrazem drogi i zbierając kartki. W tym ostatnim wypadku byłoby raczej wskazane wyprawić harcerzy z polany leśnej, na którą mają powrócić, aniżeli, jak poprzednio, z jednego punktu.

b) Ćwiczenie przeprowadza się jak poprzednie, lecz harcerz po 3—5 min. marszu zmienia kierunek o 45°, ew. o 90° (np. kierunek wschodni na północno-wschodni, ew. na północny) i w tym nowym kierunku idzie przez dalsze 3—5 minut. Tą samą drogą ma powrócić do punktu wymarszu, po czym następuje ocena błędów.

Przypuśćmy, że harcerze rozchodzą się pod kątami kierunkowymi 45°—110°—225°, wycelowując na punkty, do których zdążają, linię Pn—Pd (jak w ćw. Nr 4 b) i że po upływie 5 minut mają iść dalej, zmieniając kierunek o 90° na prawo. W takim razie w miejscu zmiany kierunku — nb. jeżeli kompas ma podziałkę na stopnie na 1 e w o — dodają po 90° i pierwszy nastawia igłę na 135° (45+90), drugi na 200° (110+90), trzeci na 315° (225+90). To są azymuty dla ich nowych kierunków.

Jeżeli zaś podziałka kompasu jest umieszczona na prawo, to odejmują po 90° i pierwszy, mając pierwotnie igłę nastawioną na 315° (azymut: 360—315 = 45° p. rys. 12), nastawia ją na 225° (315—90 = 225), drugi z 250° (azymut: 360—250 = 110°) na 160° (250—90 = 160), trzeci z 135° (azymut; 360—135 = 225°) na 45°; przy tych nowych azymutach wszyscy trzej idą dalej w kierunku linii Pn—Pd jak w ćw. Nr 4 b.

Tu już nie tylko kompas będzie pomocny. Harcerze używać będą środków ułatwiających orientację,

Rys. 14.

tj. zapamiętywać charakterystyczne szczegóły mijanej drogi, szczególnie w miejscu załamania się drogi, np. złamane drzewo, znaczny głaz, wyrwę, chatę itp. Rzeczy te oglądać będą po ich minięciu, gdyż inaczej przedstawiają się one ze strony przeciwnej. Jednym słowem, i obserwacja, i orientowanie się na całej linii.

Pewną odmianę ćwiczenia stanowić będzie jego

Rys. 15.

forma poprzednio podana. W miejscu załamania się drogi należy zrobić znak orientacyjny dla ułatwienia powrotu.

c) Różnica między tym ćwiczeniem a poprzednim polega na tym, że po marszu w dwóch kierunkach harcerz nie wraca tą samą, lecz najbliższą drogą do punktu wymarszu. Droga załamuje się przeto dwukrotnie. Z początku daje się zasadnicze, więc łatwe kierunki jak w rys. 16 — potem kąty kierunkowe, jak w rys. 10. Tak tutaj, jak i w ćwiczeniu pod b) należy w miejscach zmiany kierunku postawić pomocników, którzy będą pomocni przy ustalaniu nowej drogi marszu.

Ostatnie ćwiczenie jest trudniejsze i można je przerabiać tylko wtedy, gdy poprzednie dwa idą składnie. Powyższe ćwiczenia trudniej wykonać w czasie zmroku, co jednak należy próbować.

---

Źródło skanu: Polona / Biblioteka Narodowa, oznaczenie „Domena publiczna”. Zobacz skan — strony PDF 62–65.

Metadane

• Rodzaj: gra
• Cechy: Nie podano w źródle
• Źródło: Zygmunt Wyrobek, Harcerz w polu: zabawy i gry terenowe (1946)
• Strony drukowane: 56–59 / PDF 62–65
• Wydanie cyfrowe: Wydanie cyfrowe · Rekord źródłowy
• Otwórz wydanie na właściwej stronie: s. 56
• Zobacz tłumaczenie automatyczne: hwp-005