Koszykowa

Treść źródłowa

Gra amerykańska, wprowadzona do naszych szkół średnich żeńskich przed kilkunastu laty. G ra: Po obu stronach staje po 5, 6 lub 9 uczestniczek, stosownie do rozmiarów boiska (izby). Celem każdego z obozów jest wrzucenie piły do własnego koszyka, a zarazem przeszkodzenie przeciwniczkom w osiągnięciu zwycięstwa tym samym sposobem. Koszyk zdobyty z pola liczy się za 2 kreski, z rzutu karnego zaś — za jedną. B o i s k o, p r z y b o r y: Boisko (na dworze lub w izbie) jest prostokątem o 15—30 m długości a 6—15 m szerokości, odgraniczone linjami, poza któremi leży przestrzeń wolna od wszelkich przeszkód, szerokości najmniej 1 m. Linje krótsze zowiemy granicami tylnemi, dłuższe — bocznemi. W środku boiska kreśli się k o ł o ś r o d k o w e o promieniu pół m. Boisko dzieli się na trzy równe części zapomocą l i n i j d z i a ł o w y c h, równoległych do granic tylnych. (Boiska o 15 m. lub mniej długości, dzielimy natomiast na dwie połowy.) L i n j e k a r n e, pół m. długości, kreśli się równoległe do obu granic tylnych i w odległo-, ści 3 m od nich, naprzeciw obu koszyków. Ze środka każdej linji karnej znaczy się promieniem 2 m. część obwodu koła, która ku koszykom łączy się z dwiema linjami, biegnącemi w odstępie 2 m, prostopadle do granic tylnych. Przestrzeń tak ograniczona jest p o le m k a r n e m. K o s z y k i sporządza się z siatki sznurkowej, zwieszającej się z pierścieni metalowych o średnicy 45 cm w świetle. Koszyki zwężają się ku dołowi tak, że piła, wpadłszy z góry, zatrzymuje się na chwilę, poczem spada przez dolny otwór. Umieszcza się je tak, aby płaszczyzna pierścieni znajdowała się w poziomie 3 m nad ziemią, zaś ich brzeg zewnętrzny był przytwierdzony w odległości 15 cm od słupka, ustawionego w środku tylnej granicy. Dobrze jest do słupka tego, za koszykiem, przytwierdzić tablicę 2 m długości i 1’20 m wysokości. P i ł y używa się zwykłej nożnej. U c z e s t n i c z k i każdego obozu, pod wodzą m a t k i, zajmują stanowiska zgóry przez nią oznaczone i podane do wiadomości sędziego (i pisarza). W tym celu dzieli matka swój obóz na s t r a ż, ś r o d e k i n a p a d (patrz rycinę J). Żadna z tych kategoryj nie ma prawa przekraczać, w czasie gry, swojej trzeciej części boiska. Na boisku krótkiem natomiast, podzielonem na dwie połowy, „środek“ ma przywilej przechodzenia z jednej połowy w drugą Na żadnem boisku środkowe uczestniczki nie mają prawa rzutu do koszyka. S ę d z i a, nie należący do żadnego z obozów, przestrzega prawidłowego przebiegu gry i rozstrzyga kwestje sporne. Do pomocy dobiera sobie p i s a r z a (zapisującego kreski i błędy) a przy ważniejszych zawodach i kilku pomocników. C z a s składa się z dwóch połów 15 minutowych, przedzielonych przerwą 10 minutową. Jeśli popełniono błąd równocześnie z sygnałem końca gry lub przerwy, albo tuż przed nim, sędzia przedłuża grę dla wykonania rzutu wolnego. Obóz odwiedzający ma prawo wyboru koszyka w pierwszej połowie gry. Jeśli oba obozy są u siebie, matki losują o koszyki. W drugiej połowie następuje zmiana koszyków. Chwytać piłę wolno tylko oburącz; trzymać zaś i rzucać — także jednorącz. Błędem jest położenie ręki na pile, posiadanej przez przeciwniczkę. Póki sędzia nie rozstrzygnie, która z przeciwniczek pierwsza piły dotknęła, nie może jej dotykać więcej, niż jedna z jednego obozu. Z a g r y w k a w kole środkowem odbywa się: a) z początkiem każdej połowy gry; b) po zdobyciu koszyka, c) po nieprawidłowym rzucie karnym, d) po ostatnim rzucie wolnym z powodu błędu podwójnego. Sposób wykonania zagrywki: Obie ś r o d k o w e stają obiema stopami we własnej połowie koła środkowego, z jedną ręką położoną na plecach; ręka ta musi zostać w tej pozycji, póki piły nie trąci jedna lub obie przeciwniczki. Reszta uczestniczek nie może przeszkadzać sędziemu ani środkowym. Sędzia podrzuca piłę w płaszczyźnie prostopadłej do granic bocznych, między obiema środkowemi, na wysokość większą, niż obie mogą dosięgnąć skokiem, i tak, aby piła spadła pomiędzy niemi. Gdy piła dojdzie do najwyższego poziomu, sędzia daje sygnał gwizdkiem, poczem obie przeciwniczki skaczą i starają się trącić piłę. Jeśli piła spadnie na ziemię nie trącona, zagrywkę powtarza się. Żadna z przeciwniczek, biorących udział w zagrywce, nie może chwytać piły, dopóki jej nie dotknie inna uczestniczka. Gdy piła w y j d z i e z g r y (tj. dotknie ziemi lub jakiegokolwiek przedmiotu poza granicą boiska, albo uczestniczki będącej poza grą), sędzia zarządza wprowadzenia jej w grę. Przeciwniczka tej, która spowodowała wyjście piły, staje za granicą naprost miejsca, gdzie piła opuściła boisko, i rzuca lub kozłuje piłę ku jednej ze swoich. Jeśli sędzia nie może określić, kto spowodował wyjście piły, wprowadza ją w grę w miejscu leżącem około 1 m od granicy na boisku, naprost miejsca wyjścia, w sposób takiż, jak przy zagrywce w kole środkowem. P r z e r w y w g r z e może zarządzić sędzia najwyżej na 5 minut, na żądanie jednej z matek lub w razie uszkodzenia uczestniczek. Po takiej przerwie, piłę zagrywa się w miejscu, gdzie była przy zarządzeniu przerwy, zresztą zaś, jak przy zagrywce w kole środkowem. Gdy dwie przeciwniczki równocześnia mają obie ręce na pile, sędzia ogłasza ją jako n i c z y j ą i wprowadza w grę między niemi obiema w temże miejscu w sposób taki, jak przy zagrywce w kole środkowem. U s t e r k i i k a r y. 1) Jeśli wykonawczyni rzutu karnego dotknie lub przekroczy linję karną, zanim piła dotknie koszyka (lub tablicy) — koszyk, o ile zdobyty, nie liczy się, w każdym zaś razie następuje zagrywka w kole środkowem.

Jeśli rzucono piłę „martwą“ ’) do koszyka, lub
Jeśli zużyto więcej, niż 10 sekund na wykonanie rzutu karnego — koszyk, o ile zdobyty, nie liczy się.
Gdy która z uczestniczek spowoduje wyjście piły z gry.
Wniesie piłę na boisko z za granicy.
Dotknie piły po wprowadzeniu jej w grę z za granicy, zanim dotknęła jej inna uczestniczka.
Przeszkodzi nieprawidłowo przeciwniczce, wprowadzającej piłę w grę z za granicy.
Zatrzyma piłę dłużej, niż 10 sekund za granicą, przed wprowadzeniem jej w grę — piła przechodzi do przeciwniczki za granicą.
Jeśli uczestniczka dotknie ziemi poza linją działową jakąkolwiek częścią ciała lub ubrania — obóz przeciwny zyskuje prawo do rzutu bez „pilnowania“ (lecz nie do kosza). O ile przekroczenia dokonał obóz posiadający piłę, rzutu dokonywa ta, która ją ma w ręku; w przeciwnym razie piłę odbiera przeciwniczka, najbliższa miejsca przekroczenia.
Gdy podczas rzutu karnego ktokolwiek wejdzie na pole karne, dotknie linji karnej, lub

i) Martwą jest piła: a) po zdobyciu koszyka, b) po wyjściu zagranicę, c) po ogłoszeniu „niczyjej“, d) podczas przerwy w grze, e) po błędzie, f) po każdym z dwu karnych rzutów z powodu błędu podwójnego, g) po ukończeniu gry, h) gdy piła leży na podpórkach kosza, i) po jednym z rzutów karnych z powodu dwu błędów tego samego obozu, j) po nieprawidłowym rzucie karnym. usiłuje przeszkodzić wykonawczyni rzutu, zanim piła dotknie koszyka (lub tarczy) —

a) o ile zawinił obóz wykonawczyni rzutu, koszyka, gdy zdobyty, nie liczy się a w każdym razie następuje zagrywka w kole środkowem;

b) o ile zawinił obóz przeciwny, koszyk zdobyty liczy się, a gdy chybiony, zarządza się powtórny rzut karny.

Gdy ktoś rzuci piłę do kosza z poza granicy — koszyk, o ile zdobyty, nie liczy się; gdy chybiony, piłę uważa’się za będącą w grze. B ł ę d y t e c h n i c z n e i k a r y: Rzut karny przyznaje się obozowi przeciwnemu uczestniczki, która
Biegnie z piłą (tj. czyni kroki z piłą w ręku; wykrok jednonóż nie liczy się, również parę kroków po schwytaniu piły w pełnym biegu), wyrywa lub wybija piłę z rąk przeciwniczki, kopie piłę, podbija ją pięścią, toczy, więcej, niż raz kozłuje ją lub podrzuca albo wręcza ją towarzyszce.
Przewleka grę przez dotknięcie piły po przyznaniu jej przeciwniczce, przez opuszczenie boiska, przez usunięcie, ręki z za pleców przy zagrywce, zanim piłę trącono, lub przez inne naruszenia prawideł zagrywki, przez niedość szybkie wstanie po upadku, lub przez jakikolwiek inny sposób zwłoki niepotrzebnej.
Trzyma piłę w ręku dłużej, niż trzy sekundy.
Podaje piłę towarzyszce, wykouywując rzut karny.
Wchodzi na boisko jako zastępczyni bez wiedzy sędziego.
Nieprawidłowo „pilnuje“ przeciwniczki, nie rzucającej do koszyka. (Znaczy to, przekroczyć rękami lub tułowiem płaszczyznę pionową, przechodzącą przez oba biodra, albo dotknąć się przeciwniczki). Kreskę przyznaje się obozowi, wykonywującemu rzut wolny.
Jeśli jego przeciwniczki dotkną piły lub koszyka, w chwili gdy piła jest na brzegu koszyka lub w jego wnętrzu Dwa rzuty karne przyznaje się obozowi, którego przeciwniczka:
Nieprawidłowo pilnuje (patrz wyżej pod
uczestniczki, rzucającej do koszyka. Kto popełni pięć błędów technicznych, ulega wykluczeniu z gry. B ł ę d y o s o b i s t e. Rzut karny dla strony przeciwnej, policzenie błędu osobistego winowajczyni, (a w razie uznania sędziego i wykluczenie jej) przyznaje się za:
Trzymanie przeciwniczki, przeszkadzanie jej ruchom, gdy ta nie ma piły, trącanie jej lub pchanie.
Niepotrzebną surowość w postępowaniu. Dwa rzuty karne, błąd osobisty dla winowajczyni (nadto, według uznania sędziego, ewentualnie wykluczenie jej z gry), przyznaje się z a:
Pchanie lub trzymanie przeciwniczki, rzucającej do koszyka. Kto popełni cztery błędy osobiste, ulega wykluczeniu z gry. We wszystkich przypadkach nie przewidzianych prawidłami, sędzia (i jego pomocnicy) postąpią według własnego uznania, zgodnie z ogólnym duchem prawideł.

¹) Jak widać na rycinie, uczestniczki ustawiają się parami, złożonemi każda z dwóch przeciwniczek, np.: obrona czerwonych (przy własnym koszyku) i napad białych, środek czerwonych i białych, napad czerwonych i obrona białych. Przeciwniczki każdej pary „pilnują się“ nawzajem, przeszkadzając rzutom ruchami rąk i tułowia.

Zakres transkrypcji: tekst należący do ilustracji pominięto; dokładne granice zapisano w raporcie ekstrakcji.

Źródło skanu: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa, oznaczenie „Domena publiczna”. Zobacz PDF — strona 198.

Metadane

Rodzaj: gra
Cechy: Nie podano w źródle
Źródło: Eugeniusz Piasecki, Zabawy i gry ruchowe dzieci i młodzieży (1922)
Strony drukowane: 193–202 / PDF 198–207
Wydanie cyfrowe: Wydanie cyfrowe · Rekord źródłowy
Otwórz wydanie na właściwej stronie: s. 193
Zobacz tłumaczenie automatyczne: zgr-121