Wyznaczenie kąta prostego w terenie (ryc
Treść źródłowa
Dział zatytułowany „Treść źródłowa”4).
Ryc. 4.
Na linii AB z punktu B chcemy wytyczyć linię pod kątem prostym. W tym celu sznurkiem lub linką, zaczepioną na kołku, zakreślamy z punktu B na prostej AB dwa równe odcinki, otrzymując dwa punkty: a i b (zabijamy w nich kołki). Z punktów tych promieniem większym od Bb zataczamy dwa łuki w kierunku C — przecięcie ich będzie punktem C na prostopadłej, którą chcieliśmy wytyczyć. Łączymy B z C i przedłużamy tę linię. Przedłużenia jej dokonywamy tak samo, jak przy wytyczaniu prostej.
Drugi sposób jest jeszcze prostszy. Wiemy, że kwadrat przeciwprostokątnej równa się sumie kwadratów przyprostokątnych. Na tej zasadzie wystarczy z punktu B odmierzyć 3 m, uzyskując w ten sposób punkt b. Z tego punktu zataczamy łuk promieniem o długości 5 m w kierunku przypuszczalnej prostopadłej oraz z punktu B, w tym samym kierunku łuk o promieniu 4 m. Przecięcie tych łuków da nam punkt C, przez który przechodzić będzie żądana prostopadła. Zasada 4² plus 3² równa się 5².
O ile posiadamy busolę Bézarda, wtedy wyznaczenie kąta prostego w terenie będzie szybsze i łatwiejsze.
4 Mierzenie wysokość, np.: drzewa, komina, (ryc. 5), domu, wzgórza. a) Wedtug stosunku cienia i rzechywistej wysokoosci przydmiotu, na podstawie wzoru:
Ryc. 5.
$$\frac{\text{cień kija (a)}}{\text{cień drzewa (b)}} = \frac{\text{wysokość kija (c)}}{\text{wysokość drzewa (x)}}$$
Możemy zmierzyć cień drzewa i cień kija oraz wysokość kija. Znając te trzy wymiary, możemy znaleźć czwarty, poszukiwany, na postawie przekształconego wzoru: $$x = \frac{b \cdot c}{a}$$.
Wzór ten można zastosować o każdej porze dnia słonecznego lub nocy księżycowej.
b) W razie niewidoczności słońca możemy zmierzyć wysokość na zasadzie podobieństwa trójkątów (ryc. 6).
Ryc. 6.
Aby zmierzyć wysokość, w danym wypadku komina, musi jeden z uczestników, leżąc, patrzeć przez koniec kija (najlepiej o wysokości 1 lub 2 metrów długości), ustawionego między nim a podstawą komina. Manipuluje on kijem przy pomocy innego uczestnika tak, aby jego oczy, koniec kija i szczyt komina znalazły się na jednej linii, a wtedy na podstawie podobieństwa trójkątów ABC i EDC możemy znaleźć żądaną wysokość (punkt C jest miejscem oczu leżącego ucznia) dzięki proporcjonalności boków $$\frac{BC}{DC} = \frac{AB}{ED}$$, skąd $$AB = \frac{BC \times ED}{D C}$$.
Praktycznie musimy stwierdzić, ile razy odcinek DC jest mniejszy od odcinka BC, a wtedy, pomnożywszy przez ten iloraz wysokość kija, otrzymamy szukaną wysokość przedmiotu.
Źródło skanu: Polona / Biblioteka Narodowa, oznaczenie „Domena Publiczna”. Zobacz skan — widok 130.
Metadane
Dział zatytułowany „Metadane”- Rodzaj: gra
- Cechy: Nie podano w źródle
- Źródło: Jan Jasiński, Gry i ćwiczenia terenowe (Harce terenowe) (1938)
- Strony drukowane: 122–124
- Wydanie cyfrowe: Wydanie cyfrowe · Rekord źródłowy
- Otwórz wydanie na właściwej stronie: s. 122
- Zobacz tłumaczenie automatyczne: gct-061