Kiczka prosta
Treść źródłowa
Dział zatytułowany „Treść źródłowa”Nie uczynił swej powinności chrześcijanin, jeśli… we wtorek (wielkanocny) kiczką w łeb, aż oko wylezie, nie weźmie Mikołaj Rej. Gra powszechna w Polsce (podobnie, jak następna) wśród chłopców wiejskich i miejskich. Odpowiednia dla starszych uczniów szkół początkowych, zwłaszcza wiejskich. Grają ją w licznych odmianach o różnych nazwach (Kiczka, Kot, Pliszka lub Cyrka w Małopolsce, Pchła na Kaszubach, Stręk w Wielkopolsce, Czyż, Krypa lub Klipa na Mazowszu, Szpak na Wołyniu. Uwzględnimy tylko 2 zasadnicze odmiany:
a) K i c z k a z m e t a m i (Małopolska środkowa). Chłopiec wybrany metowaniem, lub wymierzaniem, staje przy dołku podłużnym, wykopanym w ziemi i kładzie na poprzek dołka kiczkę (patyk z miękiego drewna, dług. 20 cm., a średnicy 2 cm.); miejsce to nazywa się „wygraną“, „domem“ lub „królestwem“. Reszta chłopców ustawia się na „przegranej“, (czyli idzie „paść świnie“) w różnych odległościach, odmierzywszy wprzód, w prostej linji od dołka, odstępy 10, 15, 20… 50 kroków i oznaczywszy je kamyczkami, tak, że pierwsza meta znajduje się w 10 krokach od dołka, druga o 5 kr. od pierwszej, trzecia 5 kr. od drugiej. Gracz na wygranej zagrywa, podkładając palant pod kiczkę i wyrzucając ją ku towarzyszom. Jeśli kto z nich złapie kiczkę w powietrzu, idzie na wygraną. Jeśli nie, podbijający kładzie palant na poprzek dołka, jeden zaś z przeciwników „puszcza“ kiczkę (rzuca po ziemi) ku palantowi. Gdy weń trafi, podbijacz jest „skuty“ i ustępuje miejsca rzucającemu. Gdy nie trafi, podbijacz zaczyna właściwą grę. Kładzie kiczkę w dołek tak, że jeden jej koniec wystaje ponad brzeg dołka, zwrócony ku przeciwnikom. Potem uderza w ten koniec wystający, tak, że kiczka podskakuje, i w locie podbija go palantem. Gdy ją teraz ktoś chwyci w locie („złapie kampę“), liczy sobie 100 i idzie podbijać. Gdy kiczka nie chwycona padnie na ziemię, podbijacz liczy sobie tyle kresek („kiczek“), na ile kroków od dołka padła. Podbijacz liczy się za „skutego“ także wtedy, gdy 3 razy z rzędu nie podbije kiczki, lub podbije ją bliżej, niż meta 1 (10 kroków). Gra trwa, aż któryś z graczy uzyska umówioną liczbę (np. 1000 lub 3000).
b) K i c z k a b e z m e t (Krakowskie, Mazowsze). Różnica od a) polega na tem, że kiczkę „puszczoną“, która nie trafiła palanta, podbija się z tego miejsca, gdzie się zatrzymała. Ponieważ zaś tam nie ma dołka, więc albo kiczka bywa stożkowato zastrugana na obu końcach’) i uderzona w koniec podskakuje, albo (w Łomżyńskiem) chłopcy umieją ją „pociągnąć“ palantem po ziemi, a gdy się toczy, „podebrać“ (podłożyć pod nią koniec palanta i podrzucić w górę) i podbić. Jeśli kiczka podbita padnie nie złapana, podbijacz mierzy palantem odległość jej od dołka i liczy sobie tyle kresek, ile palantów wymierzył. (Odmiana a) bardzo interesuje chłopców swym sposobem liczenia; odmiana b) znów daje więcej ruchu, gdyż podbijać można w dowolnym kierunku i gracze muszą dużo biegać dla złapania kiczki).
Źródło skanu: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa, oznaczenie „Domena publiczna”. Zobacz PDF — strona 210.
Metadane
Dział zatytułowany „Metadane”- Rodzaj: gra
- Cechy: Nie podano w źródle
- Źródło: Eugeniusz Piasecki, Zabawy i gry ruchowe dzieci i młodzieży (1922)
- Strony drukowane: 205–207 / PDF 210–212
- Wydanie cyfrowe: Wydanie cyfrowe · Rekord źródłowy
- Otwórz wydanie na właściwej stronie: s. 205
- Zobacz tłumaczenie automatyczne: zgr-124